Όποιου του μέλλει να πνιγεί, ποτέ του δεν πεθαίνει *

 * λαϊκή παροιμία.

 

 

 

Πώς μπορεί  κάποιος ν’αποκτήσει ένα μόνιμο χαζοχαρούμενο χαμόγελο παρακολουθώντας τις περιπέτειες ενός μάλλον αμφιβόλου ηθικής (και όχι μόνο) χαρακτήρα; μα βλέποντας το πιό πρόσφατο πόνημα του αγαπημένου μας κινηματογραφιστή Wes Anderson, με τον τίτλο THE PHOENICIAN SCHEME σε σενάριο του σκηνοθέτη, βασισμένο σε μιά ιστορία που συνέγραψε με τον Roman Coppola.

Με απολύτως συμμετρικά και υπέροχα φτιαγμένα κάδρα, όπως μας έχει καλομάθει φυσικά και στις προηγούμενες δουλειές του, απολαυστικές ερμηνειες των ηθοποιών που έχουν αναλάβει να ενσαρκώσουν τους χαρακτήρες, ωραια μουσική επένδυση (το μουσικό θέμα της ταινίας είναι του σταθερού συνεργάτη του Anderson, A.Desplat) με αποκορύφωμα την υπέροχη καντάτα BWV 147 του J.S.Bach, να συνοδεύει το τόσο όμορφο φινάλε της, η ταινία,απ΄τις ωραιότερα φτιαγμένες για φέτος, ακόμη κι αν δεν με ξετρέλανε όσο προηγούμενες δουλειές του (βλ.Moonrise Kingdom, The Grand Budapest Hotel, The French Dispatch ),έχει κάτι εξόχως ανησυχητικό και ταυτόχρονα συγκινητικό στον πυρήνα της : κατορθώνει να κάνει συμπαθή στον θεατή έναν χαρακτήρα μάλλον εγγενώς αντιπαθητικό : έναν μεγιστάνα έμπορο όπλων (άνθρωπο που πλουτίζει δηλαδη απ΄την παράλογη μανία των συνανθρώπων του,να λύνουν τις διαφορές τους με τον πόλεμο),τον τρομερό Ανατόλ «Ζα-Ζα» Κόρντα, πάμπλουτο επιχειρηματία τον οποίο κυνηγάει ολόκληρη η υφήλιος, επειδή έχει απλώσει τη χερούκλα του σε ολοκληρη την υφήλιο, μετέρχεται μεθόδους αμφίβολης νομιμότητας και ηθικής, ο οποίος σε μία αιφνίδια κρίση συνείδησης αποφασίζει να χρίσει μοναδική του κληρονόμο το μοναδικό κορίτσι μέσα στα 10 παιδιά του, την 20 ετών Λιζλ, η οποία ως αφοσιωμένη Καθολική, ετοιμάζεται ν’ακολουθήσει τον μοναστικό βίο.Δίπλα στον απολαυστικότατο Benicio del Toro, που υποδύεται τον πολύπαθο (αλλά χαλκέντερο κι εφτάψυχο) μεγιστάνα Κόρντα, στέκεται άξια η 25 ετών Mia Threapleton,υποδυόμενη το πρόσωπο-κλειδί στον πολυτάραχο βίο του πάμπλουτου Κόρντα, και μάλλον αιτία για την συνειδησιακή μεταστροφή του. Ιδίως στις σκηνές όπου σωπαίνει επιδεικτικά, σφίγγοντας τα κατακόκκινα χειλάκια της ,θυμίζει εκείνες τις βλοσυρές κυρίες που τόσο υπέροχα είχαν απεικονίσει Ευρωπαίοι ζωγράφοι του 15^ου αιώνα,αυστηρές και σιωπηλές, με το βλέμμα στραμμένο στον θεατή και την αυτοσυγκράτηση/πειθαρχία/αίσθηση καθήκοντος «απλωμένα» στο πρόσωπό τους.Η Threapleton μας χαρίζει μιά πολύ συμπαθητική Λιζλ, που εναλλάσσει το κάπνισμα της κομψής μικρής πίπας της, με προσευχές μετρώντας το ροζάριο που κουβαλάει πάντα μαζί της.

˝I won’t die, I never do” λέει ο ταλαίπωρος Κόρντα σε μια κομβική (και πολύ αστεία) σκηνή, ενώ πάλι κάποιος προσπαθεί λυσσασμένα να τον φονεύσει. Καθόλου τυχαία βέβαια, δεν είναι η σεκάνς στην αρχή της ταινίας, στο…επουράνιο δικαστήριο, όπου μεταφέρεται ο αναίσθητος από άλλη μία αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του, και κρίνεται για τις επίγειες πράξεις του. Ένας ορκισμένος άθεος, θα διερρύγνυε τα ιμάτιά του βέβαια – αποκλειστικά αρμόδιοι να κρίνουν τ’ ανδραγαθήματα του Κόρντα επί γης, είναι οι συνάνθρωποί του, κανένας Θεός (που εδώ τον υποδύεται ο Bill Murray). Ο Κόρντα όμως δεν πεθαίνει, δεν ήρθε ακόμη η ώρα του. Μέσα σε 2 ώρες περίπου, απολαμβάνουμε κουκλίστικη συμμετρία βλεποντας εναλλάξ τις εσπευσμένες επαφές του μεγιστάνα με τους χρηματοδότες του μεγαλεπίβολου σχεδίου του, και τις αποτυχημένες προσπάθειες σκοτεινών και μη, κέντρων να τον εξαφανίσουν απ΄την παγκόσμια αγορά.

 

Αυτός όμως είναι προσηλωμένος στον στόχο του : να φέρει εις πέρας το Φοινικικό Σχέδιο. Τί είναι τέλος πάντων αυτή η ταινία; Η εξιστόρηση του βίου ενός πληθωρικού βιομήχανου, ή μια κατ’ ουσίαν μελέτη θανάτου, μέσα απ’ την ανυποχώρητη άρνηση του Κόρντα να πεθάνει; Μήπως τελικά αυτό είναι το Φοινικικό Σχέδιο; Όχι η ανάπτυξη της θρυλικής Φοινίκης, αλλά η αναγέννηση του Κόρντα, μέσα απ΄τα συντρίμια των αλλεπάλληλων προσπαθειών δολοφονίας του, όπως ακριβώς αναγεννάται και το μυθολογικό πτηνό, ο Φοίνικας, απ ΄τις στάχτες του. Ο Κόρντα, φαντάζει σχεδόν αθάνατος στα μάτια των ανταγωνιστών του, και σίγουρα τώρα δεν έχει κανένα λόγο να πεθάνει, αντιθέτως έχει ισχυρότατο κίνητρο να ζήσει : είναι πλήρως απασχολημένος με το μικρό εστιατόριο που διατηρεί μαζί με την αγαπημένη του θυγατέρα, η οποία εκτελεί και χρέη σερβιτόρας των ορεκτικών πιάτων που μαγειρευει ο ίδιος (ο οποίος πλένει αγγόγγυστα και τις στοίβες πιάτων). Η Λιζλ που συνεχίζει να καπνίζει την μικρή κομψή πίπα της, που ήθελε ν’απαρνηθεί τον θόρυβο (συχνά απολύτως ανυπόφορο) της εκκοσμικευμένης ζωής, αλλά τώρα είναι μέχρι το λαιμό βυθισμένη σ’αυτήν.Αλλά δεν την ενοχλεί καθόλου αυτό. Να, τώρα που συγύρισαν το μαγαζί, έπλυναν και σκούπισαν τα πιάτα, θα κάτσουν πατέρας και κόρη να παίξουν χαρτιά στο τραπέζι της κουζίνας, καπνίζοντας, και πίνοντας ουίσκι. Ο Bach θα τους κάνει παρέα απ΄το παλιό ραδιόφωνο. Η ζωή (τους), μπορεί τελικά, να είναι αξιοζήλευτη.

 

 

 

Trivia :

·        Η ταινία γυριστηκε στο Babelsberg Studios της Γερμανίας, απ΄τον Μάρτιο μέχρι τον Ιούνιο του 2024. Πρεμιέρα έκανε στο Φεστιβάλ Καννών 2025. Είναι αφιερωμένη στον πεθερό του Anderson, Λιβανέζο μηχανικό Fouad Maalouf, ο θάνατος του οποίου κινητοποίησε τον Anderson να φτιάξει αυτή την ταινία. Η ιδέα των κουτιών από παπούτσια, μεσα στα οποία ο Κόρντα έχει αρχειοθετήσει τα σχέδιά του, προήλθε απ΄τον πεθερό του Anderson,ο οποίος χρησιμοποιούσε τέτοια κουτιά για το αρχείο του. Για τον χαρακτήρα του Ανατόλ Κόρντα, ο Anderson εμπνεύστηκε εν μέρει, απ’ τον Αρμένιο μεγιστάνα του πετρελαίου  Caluste Gulbenkian ο οποίος ήταν παθιασμένος συλλέκτης έργων Τέχνης, και όντως είχε στους επιχειρηματικούς κύκλους το παρωνύμιο ˝mr. Five Percent” το οποίο έχει και ο Κόρντα στην ταινία. Ο σκηνοθέτης εμπνεύστηκε επίσης για τον χαρακτήρα του Κόρντα, και απ΄τους πασίγνωστους μεγιστάνες Α.Ωνάση, Σ.Νιάρχο, G.Agnelli και W.R.Hearst.

·        Οι θρησκευτικές σκηνές της ταινίας, είναι εμπνευσμένες απ΄τις ταινίες του Λ.Μπουνιουέλ. Σε χαρακτηριστικούς ρόλους εμφανίζονται και οι αστειότατοι T.Hanks,B.Cranston,W.Dafoe, B.Cumberbatch και M.Amalric. Ο χαρακτήρας που ενσαρκώνει ο Cumberbatch (ο Θείος Νουμπάρ)-ετεροθαλής αδελφός του Κόρντα, είναι εμπνευσμένος απ΄τον γιό του Gulbenkian, που ονομαζόταν επίσης Nubar.

·        Η Mia Threapleton είναι η κόρη της Kate Winslet και του ζωγράφου-κινηματογραφιστή Jim Threapleton.