Αυτό το αβάσταχτο μαύρο σύννεφο

 

Η επίμονη μελαγχολία,η ερωτική εμμονή που φτάνει μέχρι τον θάνατο,και οι προσωπικότητες που δεν χωράνε στα κοινωνικά καλούπια,διαπλέκονται πολύ ωραία−σε πλαίσιο βαμπιρικό− στην πιό πρόσφατη ταινία του Robert Eggers, με τίτλο NOSFERATU (remake της εμβληματικής ταινίας του F.W.Murnaw, του 1922). Παρά το γεγονός, της αναμφίβολα βαριάς σκιάς που ρίχνουν πάνω της και η θρυλική ταινία του Γερμανού σκηνοθέτη, αλλά και η μεταγενέστερη  δουλειά του Coppola (DRACULA, 1992),νομίζω πως και αυτή θα πάρει άξια τη θέση της στην σχετική φιλμογραφία, όχι μόνο επειδή αποτελεί μιά πολύ ωραία δουλειά εικαστικώς (ήδη έχει συγκεντρώσει κάμποσες υποψηφιότητες για βραβείο ‘Οσκαρ, στις λεγόμενες τεχνικές κατηγορίες), αλλά και αφενός για την φοβερή (με την πρωταρχική σημασία της λέξης) εμφάνιση του Bill Skarsgaard στον ομώνυμο ρόλο, αφετέρου για την πολύ ενδιαφέρουσα μετατόπιση της προσοχής, στον χαρακτήρα που υποδύεται πειστικότατα θα έλεγα, η Lily Rose Depp, αυτόν της ευαίσθητης, όμορφης και με ταλαιπωρημένο παιδιόθεν ψυχισμό, νεαρής ‘Ελεν Χάτερ- η σύζυγος του επίσης νεαρού και φιλόδοξου μεσίτη, Τόμας Χάτερ (που τον υποδύεται ο πολύ καλός Nicholas Hoult).

Ενώ οι προαναφερθείσες ταινίες, κατά προσωπική εκτίμηση, δειχνουν να εστιάζουν περισσότερο στον απερίγραπτο τρόμο που σπέρνει στο διάβα του αυτό το ον που έρχεται απ΄τα πιό πυκνά σκοτάδια, αλλά και στον αθάνατο έρωτα του λεοντόκαρδου Ρουμάνου ηγεμόνα (που κατόπιν έγινε ο καταραμένος Απέθαντος) για την αγαπημένη του σύζυγο που αυτοκτόνησε νομίζοντάς τον νεκρό (η υπέροχη εναρκτήρια σεκάνς, στην ταινία του Coppola),στην ταινία του Eggers έχουμε μια εναρκτήρια σκηνή που μαρτυράει αμέσως την ένοχη, θα λέγαμε, την αιτία του Κακού που εξαπολύεται αργότερα πάνω στα ανυποψίαστα κεφαλάκια των κατοίκων του Βίζμπουργκ, αυτή που όπως και ίδια παραδέχεται αργότερα, έριξε πάνω τους την συμφορά : είναι η ωραία Ελεν, η έφηβη ακόμη Έλεν, που ταλανιζόμενη, Κύριος οίδε, από ποιά σαρκοβόρα μοναξιά, απευθύνει απελπισμένη ικεσία στο Κενό, στο σκοτάδι. Ν’απηχεί άραγε αυτή η σκηνή, τη Νιτσεϊκή φράση : « αν κοιτάξεις για πολλή ώρα την άβυσσο,στο τέλος και η άβυσσος θα κοιτάξει εσένα», και ο λυγμός της ‘Ελεν που σα να βγαίνει απ΄το κέντρο της ύπαρξής της, αφυπνίζει για κακή τύχη όλων, το απερίγραπτο Κακό; Την Φρίκη, αυτό που οι κοινοί θνητοί, όπως είναι ο τρυφερός και υποστηρικτικός σύζυγός της, Τόμας, ή ο πραγματιστής και πολύ εύπορος καρδιακός φίλος του, Φρήντριχ Χάρντινγκ (απολαυστικός στο ρόλο του, ο Aaron Taylor-Johnson) αλλά και ο γιατρός δρ. Σίβερς (ο Ralph Ineson μ’αυτή την υποβλητική φωνή που έχει) ο οποίος εφαρμόζει την μοντέρνα Ιατρική στην προσπάθειά του να λυτρώσει την ταλαίπωρη κυρία Χάτερ, απ’την υπνοβασία και τις επιληπτικές κρίσεις, προσπαθούν να εξηγήσουν με την Επιστήμη και τη Λογική. Διοτι και στην ταινία του Eggers,ο περίγυρος της ‘Ελεν, αντιδρά με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που αντιδρούν όλοι οι άνθρωποι που πορεύονται με την Λογική και έχουν και τα δύο πόδια τους στη γη : τι μπαρούφες και τρέλες επικίνδυνες, είναι αυτά που τους λέει συνέχεια η όμορφη δεσποσύνη, ο εύπορος, ήσυχος και οργανωμένος βίος του ζεύγους, διαταράσσεται ανεπίτρεπτα απ’ τις επικίνδυνες ονειροφαντασίες της νεαρής κυρίας, και η τραγωδία της είναι πως κανείς δεν παίρνει στα σοβαρά, αυτά που τους αφηγείται. Η ενστικτώδης αντίδραση/εκτιμηση ενός έλλογου όντος, στο άκουσμα των φρικτών και δυσοίωνων λόγων της ‘Ελεν, είναι η δυσπιστία, το μυαλό αρχίζει να αξιολογει τις πρωτάκουστες πληροφορίες, όχι χωρις μια κρυφή και ανομολόγητη ανατριχίλα, να διαπερνάει όλους αυτους τους καλοντυμμένους και οχυρωμένους στην τετράγωνη λογική τους ανθρώπους. Μα είναι ποτέ δυνατόν; Τι βρυκόλακες και αηδίες ειν’αυτά που μας τσαμπουνάς!

« Ένας φύλακας-άγγελος, ο,τιδήποτε» παρακαλούσε με δάκρυα η έφηβη ‘Ελεν, να τη συνδράμει στην αφόρητη μοναξιά της (το ίδιον των ενορατικών και ευαίσθητων υπάρξεων) και αυτος που ανταποκρίθηκε στο κάλεσμά της, ήταν ο Θάνατος κι ο Αφανισμός, αυτοπροσώπως.Και είναι η εντελώς προσγειωμένη αντίληψη των αποδεκτών των τρομοκρατημένων λεγομένων της ‘Ελεν,που δίνουν το περιθώριο στον τρομακτικότατο Βρυκόλακα, να κάνει τη δουλειά του, και να μειώσει βαθμηδόν την απόσταση ανάμεσα σ’αυτόν και το αντικείμενο της βαθιάς και αιώνιας εμμονής του : το ανείπωτο Κακό και η Φρικη, φορούν τη μάσκα της πανούκλας και των μολυσμένων τρωκτικών που κατακλύζουν την πόλη του Βίζμπουργκ, οπότε ποιος Απέθαντος, αιμοβόρος Βρυκόλακας και κουραφέξαλα; φωνάζει οργισμένος ο ωραιος ναυπηγός Φρίντριχ Χάρντινγκ, αρουραίοι μολυσμένοι με την πανούκλα κάνουν ολη τη ζημιά, αυτοί (και όχι κανένας βρυκόλακας που διψάει ακατάπαυστα για αίμα) είναι που έστειλαν στον κρύο τάφο την λατρεμένη του σύζυγο (η Emma Corrin) και τις στρουμπουλές κορούλες του.

 

Αποτελεί τακτική ψυχικής αυτό-συντήρησης, ν’αναγάγουμε το άγνωστο στο γνωστό, προκειμένου να το δαμάσουμε, να το μάθουμε, να το ελέγξουμε. Αλλά η διαχρονική επιτυχία των ταινιών του είδους, έγκειται ακριβώς στην μετωπική σύγκρουση της ψύχραιμης Λογικής εξήγησης, με το Ανείπωτο, το Απερίγραπτο, αυτό που όπως λέει ο λαός «δεν χωράει ο νούς του ανθρώπου». Η ωραία ‘Ελεν, που σε μια στιγμή μεγιστης αδυναμίας, αφύπνισε αυτό το φρικτό πλάσμα, καθόλου τυχαία βρίσκει έναν ανέλπιστο υποστηρικτή στον καθηγητή Άλμπιν Βον Φράντς (ο επίσης απολαυστικότατος Willem Dafoe), που είναι και ο μόνος που την καταλαβαίνει, στην ουσία που συμμεριζεται τα λεγόμενά της, περί ύπαρξης ενός Απέθαντου όντος, που την έχει βάλει στο μάτι εδώ και χρόνια, αξιώνοντας απ΄αυτήν να τηρήσει τον όρκο της προς αυτόν : πως θα είναι αιώνια δική του. «Εγώ ειμαι ένας απλός τουρίστας στα λημέρια του Απόκρυφου, εσύ γεννήθηκες μέσα του» της λέει γοητευμένος, κατ’ιδίαν, και η πολύπαθη ‘Ελεν, ξέρει ήδη ότι αυτή και κανένας άλλος, πρέπει να λυτρώσει την πόλη αλλά και τους οικείους της, απ΄αυτόν τον Θάνατο.

Στην καταπληκτική σεκάνς της γνωριμίας του φοβερού και μυστηριώδους Κόμη ‘Ορλοκ, με τον νεαρό μεσίτη, βλέπουμε σε πλήρη άνθιση τον Πανικό και τον Τρόμο, που προκαλεί αυτό το φρικτό πλάσμα, στους θνητούς ανθρώπους, στα δίποδα με το καυτό αίμα να σφυροκοπάει στις φλέβες τους, και να βασανίζουν αδιαλλείπτως, αυτή τη μούμια, αυτό το σαπισμένο σαρκίο και κόκκαλα, που ντυμμένο ένα βαρύ πανωφόρι υποδέχεται τον ήδη τρομοκρατημένο (ο Τόμας, σίγουρα κάτι διαισθάνεται, νιώθει στα κόκκαλά του πως κάτι δεν πάει καλά, κάτι φρικτό σέρνεται πίσω του και καραδοκεί να του χυμήξει) μεσίτη, αφού τον έχει ζαλίσει αρκούντως− η σεκάνς του ταξιδιού του Τόμας Χάτερ, προς τον απομονωμένο πύργο του τρομερού Κόμη, είναι εξαιρετικό δείγμα παραίσθησης αναμεμειγμένης με άφατο τρόμο, ο νεαρός Τόμας, δεν τολμάει ούτε να σκεφτεί, ως απλό ενδεχόμενο, αυτή η σκοτεινή φιγούρα με τα απαίσια μυτερά και μακριά νύχια, και κυριως με την πέραν περιγραφής φωνή, ότι είναι κάτι απόκοσμο, φοβερό και ασύλληπτο για το ανθρώπινο μυαλό, ότι ο Κόμης, θέλει πραγματικά να τον κατασπαράξει, να του πιεί το αίμα μέχρι την τελευταία σταγόνα. Κανείς όμως, ούτε κι αυτός ο πανίσχυρος και απαίσιος Κόμης, δεν τον εμποδίζει να κανει υποθέσεις, για το ποιόν του επιφανούς πελάτη του. Η βάση του ανείπωτου τρόμου, αυτού που παραλύει εντελώς το κορμί και το μουσκεύει στον κρύο ιδρώτα, είναι το «μα γιατι τότε φοβάμαι τοσο πολύ, αν αυτος που έχω απέναντί μου είναι εντάξει; μήπως είναι ιδέα μου; μήπως παραλογίζομαι; » και ο Hoult σ’αυτή τη σκηνή είναι εξαιρετικός γιατι κατορθώνει να μας δείξει αυτή τη διαμάχη του με την παραίσθηση και την απερίγραπτη φρίκη που κάθεται σε απόσταση αναπνοής απ΄αυτόν και βαριανασαίνει σαν Κτήνος που έχει ήδη μαρκάρει το θήραμά του.

Με ωραιότατη φωτογραφία δια χειρός , και πάλι, Jarin Blaschke, και υποβλητική μουσική απ΄τον Robin Carolan ( που μας ειχε δώσει εκείνο το καταπληκτικό ost του The Northman, πάλι σκηνοθεσίας Eggers) η ταινία του Eggers ξανα-αφηγείται τον θρύλο του Δράκουλα, βάζοντας στο επίκεντρο όχι τον αιμοδιψή Κόμη ‘Ορλοκ, αλλά το αντικείμενο του ασβεστου πόθου του : την μελαγχολική ‘Ελεν, που ούσα «αθώο παιδί» ξύπνησε τον δαίμονα, ή….έδωσε μορφή και σχήμα στις πιό σκοτεινές και κοινωνικά απαράδεκτες σκέψεις της… οι συζητήσεις της άλλωστε, με τον τολμηρό στοχαστή-καθηγητή Βον Φραντς, αυτό υπονοούν ίσως: ολή αυτή η απερίγραπτη τραγωδία που παρακολουθούμε, δεν είναι τίποτ’άλλο παρά η προβολή των τεράτων που φωλιάζουν στο ανήσυχο μυαλουδάκι της διορατικής ‘Ελεν, που «πάντα γνώριζε πριν τ’ανοίξει, τα δώρα της», που υπέφερε παιδιόθεν από επιληπτικές κρίσεις και περπατούσε κοιμώμενη. Το ταίρι της νεαρής μελαγχολικής, που σπαραζόταν από μοναξιά και γνωρίζει πρωτόγνωρη σεξουαλική ικανοποίηση στα χέρια του Βρυκόλακα, μοιάζει να είναι τελικά αυτό το φρικτό ον που στοιχειώνει τον ύπνο και ξύπνιο των βρωτών, καταραμένο στους αιώνας των αιώνων, να επιθυμεί αλλά να μην τον επιθυμεί κανείς (όχι εκουσίως, τουλάχιστον). Ο Βρυκόλακας, προκαλεί λήθη και ποτέ νόστο, αυτή είναι η δική του Κόλαση.

                                                                         

 

Trivia :  

·        Τα γυρίσματα της ταινίας έγιναν στην Πράγα απ΄τον Φεβρουάριο μέχρι τον Μάϊο του 2023. Το καταπληκτικό κάστρο Corvin στην Τρανσυλβανία (Ρουμανία), έπαιξε το ρόλο του πύργου του Κόμη ‘Ορλοκ. Ο Jarin Blaschke που είχε συνεργαστεί με τον Eggers, και στο The Lighthouse, χρησιμοποίησε ειδικά φίλτρα ώστε τα πλάνα ν’απηχούν τον  Ρομαντισμό του 19^ου αιώνα. Για τα κοστουμια του τρομερού Κόμη, η ενδυματολόγος Linda Muir εμπνευστηκε απ΄τις στρατιωτικές στολές της Τρανσυλβανίας του 16^ου και 17^ου αιώνα. Ο ‘Ορλοκ απεικονίζεται ως Ρουμάνος ευγενής, που μιλάει μία τοπική διάλεκτο.

·        Προκειμένου να ενσαρκώσει τον φρικτό Κόμη,ο Skarsgaard έχασε πολλά κιλά, και δούλεψε τη φωνή του με τη βοήθεια ενός Ισλανδού τραγουδιστή όπερας. Ενσωμάτωσε επίσης στο λόγο του και Μογγολικούς λαρρυγισμούς, αρνήθηκε να επεξεργαστουν τη φωνή του ψηφιακά. Περνούσε 6 ώρες περίπου, στο μακιγιάζ καθημερινά. Δεν ήταν πάντως η αρχική επιλογή του Eggers για τον ρόλο− ο σκηνοθέτης σκεφτηκε και τον Mads Mikkelsen αλλά και τον D.D.Lewis. Ο Skarsgaard αρχικως έκανε δοκιμαστικό για το ρόλο που τελικά έχει ο Hoult. Ο τελευταίος, έχει κρατήσει και κορνιζάρει, το ψεύτικο  πέος  που ο Skarsgaard φοράει στην ταινία. Στην ταινια, αναφερεται πως ο Κομης ‘Ορλοκ ήταν Solomonar, στην Ρουμάνικη λαϊκη παράδοση, οι Solomonari ήταν μάγοι-δρακοκαβαλάρηδες με την ικανότητα να ελέγχουν τα καιρικά φαινόμενα.

·        Στην ταινία χρησιμοποιήθηκαν ,περίπου 5.000 αρουραίοι,ζωντανοί και εκπαιδευμένοι.

·        Το όνομα  του φίλου του Τόμας, Χάρντινγκ, απηχεί  το μικρό όνομα του Murnau, όπως και το μικρό όνομα του καθηγητή Βον Φραντς (‘Αλμπιν) κλείνει το μάτι στον παραγωγό και καλλιτεχνικό διευθυντή της εμβληματικής ταινιας του Murnau, Albin Grau. Στην επίσης εξαίρετη ταινία του E.Elias Merhige , Shadow Of The Vampire (2000) όπου βλεπουμε στην ουσία, μια εικασία για το πώς ο εξπρεσιονιστής σκηνοθέτης γύρισε την ταινία του για τον Δράκουλα, τον Αλμπιν Γκράου υποδύθηκε απολαυστικά ο Udo Kier. Στην ταινία του Eggers, η γατούλα του ζεύγους Χάτερ, λεγεται Γκρέτα, όπως λεγόταν και η Γερμανή ηθοποιός που στην ταινία του Murnau, υποδύθηκε την ‘Ελεν.