Αυτή που γλίτωσε

 

Μία πολύ ενδιαφέρουσα «αναθεωρητική» ματιά στη σχέση του τρομερού βασιλέα της Αγγλίας Ερρίκου 8^ου με την τελευταία του σύζυγο, Κάθριν Παρ,μας προσφέρει η ταινία του Βραζιλιάνου σκηνοθέτη Karim Ainouz (πρώτη του δουλειά στην αγγλική γλώσσα) με τον τίτλο FIREBRAND (βασισμένη στο μυθιστόρημα της Elizabeth Fremantle, Queen’s Gambit [2013] ). Και δεν είναι καθόλου τυχαίος αυτός ο τίτλος, αφού υπονοεί την πανέξυπνη, γλωσσομαθή γυναίκα, η οποια έμελλε να γίνει η τελευταία (και τυχερή) συζυγος του Ερρίκου και να μάθει από πρώτο χέρι πώς είναι να συμβιώνεις  με έναν κυκλοθυμικό, καχύποπτο,ενίοτε βίαιο και,παρά τα επιφαινόμενα, βαθιά Καθολικό στο θρήσκευμα βασιλιά, τον οποίο όλοι δείχνουν να τρέμουν και να προσπαθούν να υπηρετήσουν όσο πιό καλά μπορούν για να μη χάσουν το κεφάλι τους, αν έχεις κάνει το μοιραίο λάθος να εισαι Προτεστάντισσα στο θρήσκευμα.

Με έναν υπέροχο Jude Law στο ρόλο του Ερρίκου, να δίνει ρεσιτάλ με την ογκώδη παρουσία του ( κυριολεκτικά, μιάς και ο ίδιος ο βασιλιάς ήταν θηριώδης) και την πολύ καλή στο ρόλο της Κάθριν, Alicia Vicander, εκπληκτικά κοστούμια και ωραιότατη μουσική δια χειρός Dickon Hinchliffe, η ταινία ακόμη κι αν ξενίσει κάποιους με το ιστορικά ανακριβές φινάλε της,αποτελεί μια φεμινιστική ματιά στα ενδότερα του παλατιού του τυραννικού μονάρχη, όπου η Καθριν, είχε αναλάβει προσωπικά την εκπαίδευση των δύο εκ των τριών παιδιών του από διαφορετικές συζύγους (η πριγκίπισσα Ελίζαμπεθ ήταν ο καρπός του γάμου του με την ‘Αννα Μπολέϋν, ενώ ο πρίγκιπας ‘Εντουαρντ, προέκυψε απ ΄τον γάμο του με την Τζέην Σέϋμουρ, και η πριγίπισσα Μαίρη ήταν φυσικά το παιδί που τον ένωνε με την Αικατερίνη της Αραγωνίας).

Αγγλία, 1546. Η χώρα μαστίζεται απ΄την πανούκλα, και στο παλάτι η Κάθριν Παρ ασκεί τα καθήκοντα του μονάρχη, στη θέση του,απόντος σ’εκστρατεία στη Γαλλία, συζύγου της, ως Queen Regent, και απολαμβάνει μέρες και νύχτες ηρεμίας με τη συντροφιά των παιδιών του. Κατά πως φαίνεται, όλοι είναι ικανοποιημένοι απ ΄την Κάθριν (ή φοβούνται να εκφράσουν αντίθετη άποψη) η οποία επίσης βρίσκει την ευκαιρία να συναντήσει την καρδιακή της φίλη,μία πολύ δυναμική Προτεστάντισσα, την επίσης γνωρίζουσα πολλά γράμματα, Αν Άσκιου (εξαιρετικη στο ρόλο η Erin Doherty) η οποία καλεί τον λαό να ξεσηκωθεί απέναντι στην απόφαση του βασιλέα να απαγορευθεί η Βίβλος μεταφρασμένη στ’αγγλικά, και να επιστρέψουν οι πιστοί στη λατινική (και μάλλον ακατανόητη σε αυτούς) έκδοση.Είναι ιδιαίτερης σημασίας η επιχειρηματολογία της ‘Ασκιου, αναφορικά με το γιατί φαγώθηκε ο βασιλιάς ν’απαγορεύσει την αγγλική μετάφραση της Βίβλου : «αφού αρχίσαμε ν’αμφισβητούμε τους παπάδες, ποιόν άλλον θ’αμφισβητήσουμε; πού θα πάει αυτό; Μπορούμε ν’αμφισβητήσουμε τα πάντα, αυτό φοβούνται» τους λέει.

Το άκρως ενδιαφέρον της ταινίας (αλλά και του μυθιστορήματος πάνω στο οποίο βασίστηκε, εικάζουμε) είναι πως εκμεταλλεύεται τον…αστικό μύθο πως το φοβερό ατύχημα με το άλογό του που είχε ο Ερρίκος νεότερος, στα 1536 στο Greenwich (και απ΄το οποίο απέκτησε την φρικτή πληγή στο πόδι του), ήταν η βασική αιτία για την βίαιη προσωπικότητά του…Η φρικτή πληγή η οποία όπως βλέπουμε και στην ταινία, τον ταλαιπωρεί νυχθημερόν προκαλώντας του αφόρητους πόνους και διαρκή εκνευρισμό, ήταν η αιτία που ο πάλαι ποτέ αθλητικός ομορφάντρας Ερρίκος, κατάντησε ένας δυσκίνητος, και υπέρβαρος μονάρχης, που βασανιζόταν νύχτα- μέρα απ’ την κακοφορμισμένη πληγή στο πόδι του, και ξέσπαγε στους πάντες, συμπεριλαμβανομένης και της συζύγου του.

Στην μία εκ των τριών, θεωρώ, κομβικών σκηνών που καταδεικνύουν τον συσχετισμό δυνάμεων ανάμεσα στο βασιλικό ζεύγος, βλέπουμε τον Ερρίκο, να περπατάει σαν δυσκίνητη φάλαινα μέσα στο δωμάτιο, και να εκτοξεύει κατηγορίες στην Κάθριν, ότι τάχα μου, το παιδί που κυοφορεί, το έχει κάνει με άλλον άνδρα (και προφανώς, ο άλλος άνδρας υπονοεί πως ήταν ο ένας εκ των αδελφων Σέημουρ, ο Τόμας με τον οποίο διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση η Κάθριν). Και γινόμαστε μάρτυρες ενός περιστατικού ενδοοικογενειακής βίας, θα λέγαμε σήμερα, της οποίας θύμα είναι η Κάθριν, και όχι μόνο… Στην ουσία, η ταινία του Ainouz αυτό μας παρουσιάζει τόσο γοητευτικά, τί σήμαινε να είσαι γυναίκα στο παλάτι του βασιλιά Ερρίκου 8^ου, και κυρίως τί σήμαινε να είσαι γυναίκα του (και όλοι γνώριζαν φυσικά, την τύχη που είχαν οι προηγούμενες 5 σύζυγοί του). Η Vikander μας χαρίζει μια αξιοπρεπέστατη ερμηνεία, η εγγράμματη και τόσο τρυφερή με τα παιδιά του συζύγου της, Κάθριν, δείχνει να ισορροπεί πάνω στην κόψη του πέλεκυ με τον «δολοφόνο που σ’ανάγκασαν να παντρευτείς» όπως της λέει χαρακτηριστικά η φίλη της, Αν Άσκιου, την οποία προσπαθεί να συναντήσει λαμβάνοντας προφυλάξεις, αλλά που να ξερε ότι ο βασιλιάς σύζυγός της, είχε μάτια και αυτιά παντού. Και εν πάσει περιπτώσει, δεν ήταν ο γάμος καθεαυτός, το μείζον στη ζωή του Ερρίκου, δεν ήταν η εκάστοτε ωραία κυρία που τον ξεμυάλιζε. ‘Ολοι είναι αναλώσιμοι και αντικαταστατοί στην Αυλή του βασιλιά Ερρίκου 8^ου, και αυτό έχουν την ευκαιρια να συνειδητοποιήσουν και οι αδελφοί Σέημουρ (τους υποδύονται οι Eddie Marshan και Sam Riley).

Οι φωτιές έκαιγαν σ’ όλη τη χώρα και κατάπιναν τους (υποτίθεται) αιρετικούς, τους οποίους ο καχύποπτος ηγεμόνας κυνηγούσε με λύσσα, η αγαπημένη του σύζυγος θα γλίτωνε; «I’m God’s Deputy» ενημερώνει σε μία σκηνή την σύζυγό του, και η Κάθριν, της οποίας έκοβε το μυαλό,σωπαίνει εύγλωττα αναλογιζόμενη ίσως αν θα προλάβαινε να δεί την επανέκδοση του βιβλίου της. Γιατί ναι, η τελευταία σύζυγος του τρομερού Ερρίκου, αντί για παιδιά, παρήγε σκέψη, και αυτό την έβαλε σε μεγάλους μπελάδες.

Είναι ωραιότατη η ταινια του Ainouz, με την διαρκή απειλή που ενσαρκώνεται σ’αυτό το υπέρβαρο πλάσμα που είχε καταντήσει ο μονάρχης, αυτόν τον νταή που κατατρομοκρατούσε τους πάντες σε περίπτωση που έκαναν το μοιραίο λάθος να του αντιμιλήσουν ή να εκφράσουν μη αρεστή σ’αυτόν άποψη, όπως κάνει σε μια συγκλονιστική σκηνή η Κάθριν. ‘Ολο το παλάτι έχει βγεί στους υπέροχους κήπους και απολαμβάνει τη λιακάδα, το φαγητό και την επίδειξη με τα βασιλικά γεράκια, ένα κάθεται στο γαντοφορεμένο χέρι του βασιλιά, και είναι έξοχη αυτή η σκηνή με τις αμφίσημες λεπτομέρειές της, με την Κάθριν να καταρρέει και να μην επιτρέπεται να το δείξει, στο άκουσμα της φρικτής είδησης, ότι η αγαπημένη της φίλη, έγινε κάρβουνο, στ’ όνομα του βασιλιά. Και το πιό σοκαριστικό, είναι η αντίδραση αυτού του βασιλιά, όταν η Κάθριν, τον ρωτάει απ΄έξω απ΄εξω τι έγινε τελικά μ’ εκείνη την αιρετική την ‘Ασκιου. Δεν κρύβεται αιωνίως, ούτε η αγάπη ούτε το μίσος όμως, και η Κάθριν προφέρει την ατάκα της καρδιάς της, γιατί η ανείπωτη θλίψη πρέπει να βρεί διέξοδο : «her death will be on your soul» τολμάει να πεί στον Ερρίκο, και αν ο απλός θεοφοβούμενος είναι επικίνδυνος, φανταστείτε πόσο επικίνδυνος είναι αυτος που έχει απόλυτη εξουσία στα χέρια του.

Όντως τον Ιούλιο του 1546 ο Ερρίκος υπέγραψε διαταγή σύλληψης της συζύγου του, με την κατηγορία της αίρεσης,και σ’αυτό δεν είναι ανακριβής η ταινία. Η…ιστορική ανακρίβειά της, έγκειται στο φινάλε της, το οποίο είναι σαφώς λυτρωτικό, πρωτίστως για την Κάθριν αλλά και τα υπόλοιπα θηλυκά του παλατιού, το εξής ένα: την κατοπινή λαμπρή βασίλισσα της Αγγλίας, την Ελισάβετ Α’ (την υποδύεται η ωραιότατη Junia Rees).

Ο νταής, γυναικάς, κυκλοθυμικός, συζυγοφάγος, απειλητικός και μονίμως καχύποπτος (όπως είναι κάθε απόλυτος μονάρχης που σέβεται τον εαυτό του) Ερρίκος 8^ος, απεικονίζεται να πεθαίνει, επειδή υπέκυψε για μιά ακόμη φορά, στο πάθος του : τη γυναίκα, και είναι η γυναίκα που θα δώσει τη λύση η οποία κατά πως φαίνεται βόλεψε όλους, γιαυτό και δεν έκαναν πολλές ερωτήσεις…

 

Trivia :

·        Αρχικά, το ρόλο της Κάθριν Παρ είχε ανακοινωθεί πως θα ενσάρκωνε η Michelle Williams. Τελικά τη θέση της πήρε η Vikander, τον Μάρτιο του 2022. Η Κάθριν Παρ, είχε παντρευτεί 4 φορές, ούσα έτσι η πιο πολυπαντρεμένη βασίλισσα της Αγγλίας. Μιλούσε ιταλικά, γαλλικά και λατινικά και ήταν η πρώτη γυναίκα που δημοσίευσε έργο της στην Αγγλία. Ήταν η τελευταία σύζυγος του Ερρίκου 8^ου, οι άλλες 5 σύζυγοί του ήταν : Αικατερίνη της Αραγωνίας, ‘Αννα Μπολέϋν, Τζέην Σέημουρ,Κάθριν Χάουαρντ και ‘Αννα της Κλέβης.

·        Ο βασιλιάς Ερρίκος, δεν δολοφονήθηκε, πέθανε από φυσικά αίτια, κατά πάσα πιθανότητα τη ζημιά την έκανε η φρικτή πληγή που απέκτησε το 1536 στο Γκρίνουιτς, ενώ λάμβανε μέρος σε μονομαχία πάνω σ’ άλογο, και τον ταλαιπωρούσε κατόπιν δια βίου−ήταν επίσης καθοριστικό το ατύχημα για την μετέπειτα αθλητική του δραστηριότητα : την σταμάτησε. Το άλογο φορούσε κι αυτό πανοπλία, και τον καταπλάκωσε αφήνοντάς τον αναίσθητο για 2 ώρες. Ο μύθος λέει, πως αφού ο βασιλιάς συνήλθε, υπέστη μια τρομερή αλλαγή προσωπικότητας ώστε να γίνει αυτός ο νταής άρχων που έμεινε στην Ιστορία.

·        Διατυπώθηκε σχόλιο για τον γλωσσικό αναχρονισμό σε μια σκηνή της ταινίας : η Κάθριν ανακοινώνει στον Ερρίκο ότι είναι έγκυος, λέγοντάς του «I may be pregnant», ανήκουστο για την εποχή, δεδομένου ότι η φράση που χρησιμοποιείτο ήταν : «I’m with child».

·        Το τραγούδι (εντελώς αταίριαστο κατά τη γνώμη μου) που ακούγεται στους τίτλους τέλους, είναι το Down by the water και το ερμηνεύει η PJ Harvey.